Aile Şirketlerinde Kuşak Devri Sınavı

Türkiye'de sanayinin büyük bölümünü oluşturan aile şirketlerinde kuşak geçişi, kurumsallaşma tartışmalarının merkezinde yer alıyor. İkinci kuşağa devredilen şirketlerin önemli bölümünün üçüncü kuşağa ulaşamaması, devir sürecinin planlı yürütülmesini zorunlu kılıyor. Ailesinin kurduğu sanayi grubunu ikinci kuşak olarak devralan ve bugün Pekintaş Şirketler Topluluğu'nun Yönetim Kurulu Başkanlığını yürüten Özhan Olcay, aile şirketlerindeki kuşak devrini değerlendirdi.

Olcay, devrin bir imza töreni değil yıllara yayılan bir öğrenme süreci olduğunu söyledi. "Şirketin başına geçmeden önce o şirketin her biriminde çalışmış olmanız gerekiyor. Sahayı bilmeden verilen kararlar masada doğru görünse bile üretimde karşılık bulmuyor" dedi.

Sekiz Yıl Sahada Çalıştı

Olcay, meslek hayatına Amerika Birleşik Devletleri'nde uluslararası iş geliştirme alanında başladıktan sonra 1991 yılında Türkiye'ye döndü ve aile şirketinde çalışmaya başladı. 1991 ile 1999 arasındaki sekiz yıllık dönemde grubun farklı birimlerinde ve farklı kademelerinde görev aldı. Üretim, proje yönetimi, dış ticaret ve yönetim süreçlerini sahada öğrenerek ilerleyen bu dönem, sonraki yıllarda üstlendiği başkanlığın altyapısını oluşturdu.

Olcay, grubu üretim odaklı bir yapıdan teknoloji yatırımlarıyla büyüyen çok uluslu bir topluluğa dönüştürdü. Bugün grubun beş ülkede aktif şirketi bulunuyor ve yaklaşık 40 ülkeye ihracat yapılıyor.

Olcay, kuşak geçişinde en çok ihmal edilen başlığın profesyonel yöneticilerle kurulan ilişki olduğunu belirtti. Aile dışından gelen yöneticilere yetki verilmediği şirketlerde kurumsallaşmanın kağıt üzerinde kaldığını, yetki paylaşımının ise ancak güven ve şeffaf bir raporlama düzeniyle mümkün olduğunu ifade etti.

Olcay, aile şirketlerinde devir planının kriz anında değil, işler yolundayken yapılması gerektiğini vurguladı. Beklenmedik bir gelişme sonrasında alelacele kurulan yönetim yapılarının hem şirketi hem aileyi yıprattığını, oysa yıllara yayılan bir hazırlığın devri sıradan bir aşamaya dönüştürdüğünü söyledi.

Üçüncü Kuşak Yönetimde

Ailenin sanayi geleneği bugün üçüncü kuşağa taşınmış durumda. Olcay'ın yönetim kurulunda üçüncü nesil temsilcisi olarak Defne Olcay da görev alıyor. Olcay, yeni kuşağın şirkete katılırken hazır bir koltuk değil tanımlı bir sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurguladı.

Aile şirketlerinde en sık yapılan hatanın yönetim ile ortaklığın birbirine karıştırılması olduğunu belirten Olcay, "Aile üyesi olmak yöneticilik yetkisi vermez. Kurumsal yapı içinde herkesin görev tanımı, hesap verme sorumluluğu net olmalı. Bu ayrımı yapabilen şirketler üçüncü kuşağa ulaşıyor" dedi.

Yeni kuşağın şirkete farklı bir bakış getirdiğini belirten Olcay, dijitalleşme ve sürdürülebilirlik başlıklarında genç yöneticilerin daha hızlı karar aldığını söyledi. Kuşaklar arasındaki bu farkın çatışma değil tamamlayıcılık olarak yönetilmesi gerektiğini vurguladı.